Geheimzinnige gevelsteen in Abcoude

Als waterrijk land kent Nederland meerdere verhalen over zeemeerminnen. Eén van de bekendste is de zeemeermin van Muiden. Deze zeemeermin is zelfs, samen met een zeemeerman, opgenomen in het wapen van het stadje.Coat_of_arms_of_Muiden.svg

Er zit echter nog een minder bekend een staartje aan dit verhaal, want de meermin en haar gezel duiken op in een gevelsteen op een boerderij bij Abcoude, 10 kilometer verwijderd van Muiden.

Het gaat om de monumentale boerderij, of hofstede, Starnheim, gelegen aan riviertje het Gein ten westen van de Vecht en ten oosten van Amsterdam. Op de gevelsteen staan een zeemeermin en -man afgebeeld die sterke gelijkenis vertonen met die in het wapen van Muiden. Verder staat er de tekst:

MY lVcht DiN stAr 2 PETR 1.19.

Waarbij bepaalde letters  groter dan de rest zijn met bovendien een sterretje erboven geplaatst. Deze letters vormen samen MYVDINA. Gezien de gelijkenis met het wapen van Muiden ligt het voor de hand dat de letters dan ook verwijzen naar deze plaats. Maar deze letters zouden ook een chronogram kunnen zijn; Romeinse cijfers die samen een jaartal vormen. Welk jaartal het dan zou zijn, is echter niet duidelijk. In een publicatie met als bron de historische kring Abcoude/Baambrugge worden de getallen 1510, 1545, 1559, 1567 geopperd. Maar een rekentool op een website over chronogrammen levert het jaartal 1508 op. Een connectie tussen 1 van deze jaartallen en de boerderij is echter nog niet gevonden.

Hoe oud de gevelsteen is, is ook raadselachtig. Het voorhuis waarop de steen is aangebracht is volgens kadastergegevens gebouwd in 1800, maar de gevelsteen zelf wordt al genoemd in een publicatie uit 1795, althans volgens een publicatie uit 1915.

En wat betekent My licht din star? Volgens de eerder genoemde publicatie moeten we dat zien als ‘Christus is mijn licht’, maar waarom wordt niet uitgelegd. Wel is er vervolgens de verwijzing naar bijbeltekst 2 petr 1.19: die ook zou slaan op Christus als licht. In ieder geval wordt er in deze tekst verwezen naar de morgenster. De connectie tussen morgenster en de naam Starnheim (in een koopakte uit 1805 werd de boerderij Sterrenheim genoemd) ligt voor de hand. Maar… morgenster is ook een aanduiding voor Venus, de Romeinse variant van zeegodin Aphrodite, die uit het schuim van de zee is geboren. De link tussen Aphrodite en zeemeerminnen is gauw gelegd.  Overigens is de morgenster ook een synoniem voor Lucifer, de lichtbrenger. Een link daarmee ligt echter minder voor de hand…

Een mogelijk verklaring voor de connectie met Muiden zou deze kunnen zijn; in de publicatie Monumenten in Nederland. Utrecht staat vermeld dat Starnheim een buitenplaats was van Pieter Cornelisz Hooft (1581-1647). Deze geschiedkundige, toneelschrijver en dichter, en beroemd inwoner van Muiden, was oprichter van de Muiderkring waarin hij vele kunstenaars en geleerden samenbracht.

Hebben de mensen die deze gevelsteen hebben laten aanbrengen dit gedaan om te gedenken dat Starnheim een connectie heeft met P.C. Hooft? En wat zegt dan het jaartal? Is het een bouwjaar, een geboorte- of sterfjaar? Of iets heel anders? Staat de zeemeermin er alleen op vanwege de connectie met Muiden, of ook vanwege de connectie met Venus via de naam Starnheim?

Aanwijzingen zijn zeer welkom!